Vlada Srbije donela je Uredbu o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene Negotinskog vinogorja, koje se nalazi u Regionu Južne i Istočne Srbije na području Timočke krajine, u obuhvatu Borskog i Zaječarskog upravnog okruga.
Prostorni plan nalazi se na delu teritorije opštine Negotin i grada Zaječara ukupne površine 242,22 km2, a u fizičko-geografskom pogledu obuhvata deo Donjeg Podunavlja i doline Timoka.
Granicom područja Prostornog plana obuhvaćene su cele katastarske opštine (površine od oko 240,6 km2) i to na teritoriji grada Zaječara 2 cele katastarske opštine – Brusnik i Klenovac, a na teritoriji opštine Negotin 12 celih KO: Jasenica, Karbulovo, Mokranje, Rajac, Rečka, Rogljevo, Sikole II, Smedovac, Tamnič, Čubre, Šarkamen i Štubik II i deo katastarske opštine Negotin, površine od oko 1,62 km2.
Prostorni plan ima raznoliku strukturu: poljoprivredno zemljište (vinogradi, voćnjaci, livade, pašnjaci i oranice zauzima oko 140 km2, šume, šumsko zemljište i žbunasta vegetacija oko 91,2 km2, građevinsko zemljište 10,5 km2, a vodno i ostalo zemljište (neplodne i vodene površine) oko 0,5 km2.
Kako je navedeno u Uredbi, u obuhvatu područja posebne namene ne planira se značajnija prenamena zemljišta, već uspostavljanje režima zaštite prirodnih i kulturnih dobara, odnosno okoline arheološkog nalazišta.
Planirana izgradnja objekata namenjenih stanovanju i turizmu odvijaće se u okviru postojećih domaćinstava.
Ukupna površina obuhvata područja detaljne razrade je 364.876 ha, na području katastarskih opština Karbulovo, Štubik II, Negotin (deo), Čubra, Rajac, Rogljevo, Smedovac i Šarkamen, na teritoriji opštine Negotin.
Detaljnom razradom obuhvaćeno je šest celina: Kompleks Bukovsko brdo, Smedovačke pivnice, Arheološko nalazište Vrelo-Šarkamen, deo Rogljevskih pivnica, Rajac selo i deo Rajačkih pivnica – prilazni put.
Uredbom utvrđene mere zaštite arheološkog nalazišta podrazumevaju zabranu gradnje objekata privrednog ili stambenog karaktera, zabranu izgradnje kopova ili saobraćajnica, zabranu vađenja peska, šljunka, kamena ili zemlje za pravljenje cigle i kopanje kanala za navodnjavanje.
Takođe, nije dozvoljeno ni sađenje visoke vegetacije i pošumljavanja prostora na kome se nalazi arheološko nalazište, kao ni obrada zemljišta dubokim oranjem.
Zabranjeno je i neovlašćeno prikupljanje pokretnih arheoloških površinskih nalaza i odlaganje otpada.
Od navedenih celina, Smedovačke pivnice nalaze se izvan utvrđenih zona zaštite prirode i spomenika kulture, a u toku je izrada odluke o utvrđivanju sela Smedovac za nepokretno kulturno dobro.
Kompleks Bukovsko brdo je nadomak deonice Državnog puta IB reda broj 33 i deonice Državnog puta IB reda broj 35 i na oba je planiran priključak za naselje.
Do arheološkog nalazišta “Vrelo – Šarkamen” dolazi se planiranim opštinskim putem, a sa severne strane planiran je parking prostor na otvorenom.
Pristupni put kompleksu Rogljevske pivnice treba rekonstruisati u saobraćajnicu za odvijanje dvosmernog saobraćaja, a na ulazu u kompleks pivnica, planiran je parking.
Kroz kompleks pivnica, planirane su pešačko-kolske površine sa zastorom od prirodnog materijala.
Do ulaza u kompleks Rajačkih pivnica planirana je rekonstrukcija opštinskog puta za odvijanje dvosmernog saobraćaja i širinom kolovoza od 5,50 m. Opštinski put je planiran sa asfaltnim kolovoznim zastorom. Kolovoznu konstrukciju dimenzionisati za lako saobraćajno opterećenje.
U okviru ovog kompleksa predviđeno je i postrojenje za tretman otpadnih voda – PPOV, u ograđenom – kontrolisanom prostoru radi zaštite objekata, a ulaz u kompleks obezbediti kroz kliznu kolsku i pešačku kapiju.
Dozvoljeno je postavljanje solarnih panela na svim lokacijama u obuhvatu detaljne razrade plana koje ispunjavaju uslove u skladu sa zakonom. U okviru nepokretnih kulturnih dobara moguće je postaviti solarne panele samo u izuzetnim slučajevima uz saglasnost nadležne ustanove zaštite.
Dozvoljeno je graditi Vizitorski centar i verske objekte, au planu je izgradnja Poljoprivredne škole, objekata za sport, rekreaciju i turizam, pešačkih i biciklističkih staza.
U okviru zona zaštite Kompleksa Rogljevačkih i Rajačkih pivnica, Sela Smedovca i Kompleksa pivnica Štubik zabranjena je prenamena poljoprivrednog zemljišta u građevinsko zemljište.
Na poljoprivrednom zemljištu je zabranjena izgradnja, kao i korišćenje poljoprivrednog zemljišta prve, druge, treće, četvrte i pete klase u nepoljoprivredne svrhe osim, za: podizanje veštačkih livada i pašnjaka na poljoprivrednom zemljištu četvrte i pete katastarske klase i za podizanje šuma bez obzira na klasu zemljišta, po prethodno pribavljenoj saglasnosti ministarstva nadležnog za poslove poljoprivrede.
Dozvoljena je izgradnja poljoprivrednih objekata (vinarija, podruma, pivnica), objekata za komunalne i druge potrebe naselja.
Objekte obnovljivih izvora energije: vetroelektrane, elektrane na biomasu i solarne elektrane moguće je graditi na poljoprivrednom zemljištu u skladu sa Zakonom uz obaveznu izradu Plana detaljne regulacije.
Dozvoljena je izgradnja i rekonstrukcija porodičnih stambenih zgrada u cilju poboljšanja uslova stanovanja ili prirodnog razdvajanja domaćinstva, površine najviše do 200 m2 stambenog prostora, spratnosti do P+1, kao i objekata u funkciji vinskog turizma (bungalovi za smeštaj, sale za degustaciju, manji ugostiteljski objekti i objekti za prezentaciju i prodaju proizvoda, površine najviše do 200 m2 i spratnosti do P+1).
Poljoprivredno zemljište ne može da se usitni na parcele čija je površina manja od pola hektara (poljoprivredno zemljište uređeno komasacijom ne može da se usitni na parcele čija je površina manja od jednog hektara) u skladu sa važećim Zakonom o poljoprivrednom zemljištu.
Dozvoljeno je ukrupnjavanje poljoprivrednih parcela pri čemu nije ograničena gornja granica veličine parcele.
Na šumskom zemljištu je zabranjena gradnja. Dozvoljena je izuzetno izgradnja objekata u funkciji šumske privrede- šumske kuće, lugarnice, rasadnici, kao i javni, pristupni i šumski putevi i uređene staze za kretanje u prirodi.
Na šumskom zemljištu je zabranjena gradnja.
U okruženju manastira Bukovo dozvoljena je gradnja (ili rekonstrukcija) ugostiteljskih i turističkih objekata maksimalne spratnosti P+1, koji zauzimaju do 30 % površine manastirskog kompleksa.
U naseljima i pivnicama Smedovac, Rajac i Rogljevo mogu da se grade objekti prilagođeni nameni (ugostiteljstvo, turizam) spratnosti P+1, dozvoljena je i gradnja podruma, a maksimalna površina koju bi zauzimali na lokaciji je do 50%.
U Rogljevom selu zabranjena je prenamena poljoprivrednog zemljišta u građevinsko kao i preparcelacije bez saglasnosti nadležne ustanove zaštite. Takođe, planirana je izgradnja javnog parkinga kod ulaza u selo, a izgradnja novih objekata je moguća u okviru postojećih domaćinstava zamenom već postojećeg objekta uz saglasnost nadležne ustanove zaštite.
Maksimalna spratnost novoizgrađenog objekta je Po+P+1 (visinska regulacija ne sme da prelazi regulaciju Dunjinog konaka), uz maksimalni indeks zauzetosti parcele 50%;
Za prostor sela Rogljevo i Rogljevačkih pivnica predviđa se pretvaranje zgrade škole u Rogljevu prenamenom u objekat za potrebe vizitorskog centra. U tom smislu, ne dozvoljava se izgradnja novog objekta za ovu funkciju.
U selu Rajac planira se izgradnja parkinga na ulazu u selo, a prolazak kroz selo i pivnice zabranjen je za autobuse i teretna vozila, osim za ona sa posebnom dozvolom.
Zabranjena su istraživanja u svrhu eksploatacije ruda i drugih sirovina, izgradnje mini hidroelektrana i drugih pogona, čiji proces može ugroziti spomenička svojstva kulturnog dobra i njegove šire okoline, kao i prirodno okruženje i životnu sredinu.
Takođe je zabranjeno i odlaganje bilo koje vrste otpada u područjima koji su pod zaštitom prirode ili kulturnih dobara.
Na području Rajačke pivnice zabranjena je dogradnja objekata i bilo koja izmena autentičnog izgleda, a opštinske pivnice (na tri parcele), prenamenjuju se u vizotorski centar.
Među prioritetnim planskim rešenjima i projektima su: uvođenje nepokretnosti sa spomeničkim svojstvima u postupak utvrđivanja za nepokretna kulturna dobra, definisanje zona zaštite kulturnih predela “Kulturni predeo Bukovskog vinogorja” (opcioni naziv: “Kulturni predeo Bratujevačkog vinogorja”) i “Kulturni predeo vinogorja Rajca i Rogljeva”.
U planu je i imenovanje teritorija koje imaju potencijal da dobiju status nepokretnih kulturnih dobara u kategoriji kulturnih predela za područja tipova karaktera predela: Agrarni predeo Karbulova i Čubre (Negotinska oblast) i Šumoviti predeo Sikolske reke (Rajačka oblast).
Predviđeno je da se povećaju površine pod vinogradima sa sortama grožđa sa geografskim poreklom i dalji razvoj vinogradarstva i vinarstva, kao i podsticanje udruživanja vinogradara i vinara u udruženja, klastere i zadruge.
U planu je i jačanje saradnje sa Srednjom poljoprivrednom školom “Rajko Bosnić” Bukovo za školovanje obrazovanog kadra i sa naučno-obrazovnim institucijama za širenje zasada sa ispitanim sortama.
preuzeto: eKapija